Chiếu tatami - Tượng đài truyền thống trong kiến trúc Nhật Bản

Chiếu tatami - Tượng đài truyền thống trong kiến trúc Nhật Bản

Là một yếu tố không thể thiếu trong kiến trúc truyền thống Nhật Bản, chiếu tatami thật sự mang lại không gian rất riêng biệt, không thể tìm thấy ở bất kì sản phẩm thay thế nào khác.

1. Hành trình chiếu tatami lan rộng khắp Nhật Bản

Từ “tatami” có nguồn ngốc từ động từ “tatamu” trong tiếng Nhật, có nghĩa là “gấp, xếp”, được dùng để chỉ vật mỏng được trải trên sàn nhà và có thể xếp gọn ở Nhật Bản. Vào thời kỳ Heian (794-1185), chiếu tatami được bện từ rơm, có vỏ bao bằng cỏ bên ngoài, là vật dụng chỉ có thể được Thiên Hoàng và hoàng tộc nói chung sử dụng để làm phần sàn nhà êm ái và dễ chịu hơn.

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Jarred Clapperton.

Khi kiểu kiến trúc “shoin-zukuri” xuất hiện vào thời kỳ Muromachi (1336 – 1573), chiếu tatami bắt đầu được trải đều khắp căn phòng như một loại ốp bảo vệ sàn nhà. Cho đến tận thời kỳ Edo (1603 – 1868), “cơn sốt” chiếu tatami mới lan rộng đến các tầng lớp thường dân và phổ biến đến mức có cả công việc chuyên trải chiếu tatami tại các phòng khi xây dựng nhà cửa. 

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Jean Claude Dumont.

Trải qua một quá trình dài để được có mặt tại hầu như mọi ngôi nhà Nhật Bản, chiếu tatami đã trở thành một biểu tượng truyền thống và là niềm tự hào chính đáng trong kiến trúc đất nước hoa anh đào. 

2. Chiếu tatami có những công dụng gì?

Ban đầu, chiếu tatami được trải ra để tạo cho người sử dụng cảm giác dễ chịu và êm ái hơn, bởi chỉ có hoàng tộc mới có thể sử dụng. Nhưng nếu chỉ có công dụng đơn giản như vậy thì hẳn chiếu tatami đã không thể trở thành niềm tự hào của người sở hữu đến như vậy. 

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Photo-AC.

Độ êm ái của chiếu tatami được hình thành bởi lớp lõi bằng rơm hoặc ván ép như hầu hết các ngôi nhà Nhật Bản ngày nay và lớp vỏ bao được dệt từ sợi gai hay sợi bông bên ngoài. Có một luật bất thành văn ở xứ sở hoa anh đào rằng khi bước vào phòng có trải chiếu tatami, tuyệt đối phải cởi giày dép ra để ở bên ngoài. Vì vậy, khi đi chân trần chúng ta hoàn toàn có thể cảm nhận được sự đàn hồi và mềm xốp của lớp tatami dưới chân. Hơn nữa, sự êm ái này của chiếu tatami còn có tác dụng hạn chế trượt chân khi đi lại, là một điểm cộng cho những gia đình có người già và trẻ nhỏ.

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Sundara Miyako.

Ngoài ra, phòng trải chiếu tatami trong ngôi nhà Nhật Bản thường là thiên đường của tất cả các thành viên trong gia đình bởi tính chất “đông ấm hạ mát” của nó. Lõi chiếu dày khoảng 5cm có tác dụng cách nhiệt, ngăn cản khí lạnh toả lên từ sàn nhà vào mùa đông lạnh giá, giữ cho bàn chân nói riêng - nơi có nhiều huyệt vị trên cơ thể con người và cả căn phòng nói chung được ấm áp. Sang mùa hè, chiếu tatami lại còn có thể điều hoà độ ẩm trong phòng, khiến cái nóng ẩm đặc trưng của Nhật Bản trở nên dễ chịu, thoải mái hơn. 

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Chijui Yeh.

Thông thường, phòng có trải chiếu tatami sẽ hạn chế hết mức có thể số lượng nội thất, phổ biến nhất là chỉ có một chiếc bàn đặt ở chính giữa cùng với các gối đệm để ngồi ở xung quanh. Không gian có sự bài trí đơn giản, màu sắc thanh nhã cùng mùi cỏ dễ chịu toả ra từ chiếu tatami khiến cho tâm trí con người bình tĩnh, sáng suốt và thư giãn hơn rất nhiều. Vì vậy, ở những phòng trà đạo, phòng ngủ,... người Nhật có xu hướng trải chiếu tatami để tận hưởng hiệu quả tuyệt vời này.

3. Những nơi sử dụng chiếu tatami tại Nhật Bản

Hiện nay tuy không phải bất cứ ngôi nhà nào tại Nhật Bản cũng có sự hiện diện của chiếu tatami, thế nhưng chúng ta cũng có thể bắt gặp chúng ở những nơi sau:
Khách sạn kiểu Nhật (ryokan)

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Filiz Elaerts.

Để khách du lịch có trải nghiệm chân thật nhất cuộc sống tại Nhật Bản, những ryokan này luôn luôn có mặt ở mọi tỉnh thành nơi đây. Đương nhiên, những căn phòng tại khách sạn kiểu Nhật đều có trải chiếu tatami trên khắp diện tích sử dụng.
Phòng trà đạo

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Romeo A.

Có thể xem việc trải chiếu tatami trong không gian trà đạo là truyền thống lâu đời của văn hoá đầy tinh tuý này của Nhật Bản. Ngay cả tại các lớp học trà đạo, các học viên cũng được thực hành tại phòng có chiếu tatami.
Các ngôi chùa và đền

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Matsami Matsami.

Bởi tác dụng tĩnh tâm và thư giãn nói trên, không gian trải chiếu tatami luôn chiếm được một khoảng diện tích rộng lớn tại các chùa và đền thờ tại Nhật Bản.
Phòng ngủ và phòng khách trong nhà ở

chiếu tatami

Hình ảnh bởi Koto Kyoto.

chiếu tatami

Hình ảnh bởi ATOHS.

Hiện nay, hầu hết nhà ở tại Nhật Bản đều có thiết kế hiện đại, nhưng một số gia đình vẫn sở hữu 1-2 phòng chức năng có trải chiếu tatami, thường thấy nhất là phòng ngủ và phòng khách. 

Tuy đã không còn quá phổ biến trong nhà ở Nhật Bản như thời phong kiến, nhưng chiếu tatami vẫn là tượng đài với vị trí không dễ dàng lay chuyển trong kiến trúc nơi đây.
 

← Bài trước Bài sau →